X
تبلیغات
مهندسی بهداشت محیط - بررسی روش های انتقال بیماری ها و گندزدائی در هواپیماها و بالگردها

 

بررسی روش های انتقال بیماری ها و گندزدائی در هواپیماها و بالگردها

خلاصه

افزایش سهولت و راحتی در مسافرت های هوایی و افزایش روز افزون تعداد مسافران و به تبع آن، افزایش احتمال انتقال عوامل بیماریزا، سبب شده است تا اقدامات پیشگیرانه، بیش از پیش مورد توجه متخصصین بهداشت قرار گیرد. در همین راستا، انتشار توصیه های جدیدتر در خصوص بیماری های خطرناک قابل انتشار در مسافرت های هوایی، راه های انتقال آنها، نحوه ی مدیریت بیماری های عفونی در اینگونه مسافرت ها و روش های ممکن برای رفع آلودگی از سطوح آلوده به عوامل بیماریزا،  به یکی از اصلی ترین دغدغه های سازمان های جهانی بهداشت، تبدیل گردیده است. از آنجا که مهمترین راههای  انتقال بیماری در مسافرت های هوایی از طریق سیستم تهویه ی هوای داخل کابین هواپیما و نیز آب شرب مصرفی، می باشد، مدیریت و کنترل بیماری های عفونی دراین مسافرت ها، حائز اهمیت و بیشتر مورد توجه می باشد. جمع آوری غبار موجود روی فیلترها ی هپای هواپیماها ، مراقبت و نگهداری از سیستم آب هواپیما ، تهیه مدارک لازم قبل از مسافرت توسط مسافران(مثل تهیه کارت واکسیناسیون)، استفاده از ماسک های ویژه، رعایت بهداشت فردی، توجه به رهنمودهای بهداشتی WHOو USCDC برای قبل و بعد از مسافرت هوایی و تهیه ی مواد و لوازم گندزدایی و آشنا نمودن کادر پرواز با دستورالعمل نحوه ی کار با مواد و وسایل  گندزدایی، تنها بخش کوچکی از این اقدامات می باشد. در این مقاله سعی گردیده است تا  با معرفی روش های انتقال عوامل بیماریزا در مسافرت های هوائی ، روش های کنترل و مدیریت  آن ها و نحوه گندزدائی هواپیماها و بالگردها و رهنمودهایی در جهت انجام بهینه گندزدائی سطوح هواپیما در اپیدمی ها و شیوع بیماری ها ارائه گردد.

کلمات کلیدی: بهداشت محیط هواپیما ، گندزدایی هواپیماها و بالگردها، مسافرت های هوائی ، رفع آلودگی سطوح ،آب شرب سالم  

Review methods of disinfection and disease

 transmission in aircraft and helicopter

   Because of the increasing ease and affordability of air travel and mobility of people and increasing number of passengers and consequently, increasing the possibility of illnesses transfer agents, is due to preventive measures, more and more attention should be health professionals.

For this reason, the newer release recommendations on the dangerous disease and illnesses transfer agents in air travel, ways of disease transmission, how the management of infectious diseases in this travels and possible methods of removing contamination from contaminated surfaces causes of disease agents, to One of the main concerns of the World Health Organization, has been converted.

Because the most important ways of disease transmission in air travel is through the air ventilation system in the cabin of the aircraft and drinking water,management and control of infectious diseases In this travel, is very important and more attention.

Dust collected on HEPA filters available in the aircraft, maintenance of the aircraft water system, supplying the necessary documents before they travel by passengers (like the vaccination card), using special masks, personal hygiene, attention to the health WHO and USCDC guidelines for before and after air travel and preparing the materials and equipment disinfection  and staff familiar with flight instructions how to work with materials and equipment disinfection, are only a small fraction of these actions.

This article has been trying to introduce methods of transmission of illnesses factors in air travel, control and management methods and how to disinfect aircraft and helicopter and disinfection guidelines for optimal levels of aircraft and epidemic outbreaks will be presented .

Keywords: Environmental health of aircraft, Aircraft and Helicopter Disinfection, Air travel, Cleaning surfaces, Safe drinking water.


مقدمه

از جمله عوامل تهدید کننده سلامت مردم در مسافرت های هوائی، تهدیدات شناخته شده و حوادث غیر مترقبه می باشند. به همین علت برای مقابله با هر دوی این تهدیدات، کسب آمادگی لازم ضروری است. باید مطمئن باشیم که همیشه حداکثر آمادگی برای مقابله با انتشار بین المللی بیماری ها با حداقل مداخله درحمل ونقل جهانی وجود دارد. در این صورت است که قادر خواهیم بود حوادث احتمالی را به موقع و در زمان مناسب مدیریت نماییم و از نگرانی های بین المللی در هنگام وقوع شرایط خطرناک و فوریت های مرتبط با سلامت مردم مثل حوادث و شیوع بیماری ها بکاهیم و از منابع موجود استفاده بهینه نموده و در موارد لازم، حمایت مسئولین را جلب نماییم. برای رسیدن به این اهداف، سازمان جهانی بهداشت توصیه هایی را بصورت انتشارات الکترونیک فراهم نموده و مرتب آنها را با توجه به نیازهای روز اصلاح می نماید. در برخی موارد، این اطلاعات حائز اهمیت و فوری و اورژانسی که لازم است خلبان بداند، مستقیم به هواپیماها ارسال می شود؛ مثل وقوع حوادث طبیعی، که لازم است قبل از فرود هواپیما، خلبان و مسافران از آن مطلع شده و آمادگی لازم را کسب نمایند. در سطح جهان، اطلاعات مربوط به مطالعه بیماری ها در فرودگاهها و بنادر که توسط مراکز ارائه دهنده خدمات بهداشتی و درمانی وسازمان های دولتی درگیر در امر تامین سلامت مردم، برای کارشناسان این سازمان، ارسال می شود، سبب تنظیم توصیه های جدیدتری توسط این سازمان می شود. دسترسی به اطلاعات جدید و به روز از مناطق مقصد و داشتن اطلاعات علمی کافی و مجهز بودن به تکنیک های علمی و مناسب، نقش موثری در تامین سلامت  همراهان پروازها دارد و تمام شرکت های هواپیمایی باید به این مسئله توجه خاص داشته باشند(1).

افزایش سهولت و راحتی در مسافرت های هوایی، سرعت بالای جابجایی مسافر، افزایش تعداد مسافران به بیش از دو میلیارد نفر در سال ، افزایش احتمال انتقال عوامل بیماریزا از طریق آلودگی آب شرب وغذا و آلودگی هوای داخل کابین، گزش توسط حشرات ناقل و احتمال عملیات خرابکاری و تروریستی مثل انتشار بیماری سارس در سال 2002، سبب شده است تا اقدامات پیشگیرانه، بیش از پیش مورد توجه متخصصین بهداشت قرار گیرد. در آن زمان بیماری سارس به سرعت از طریق مسافرت های هوائی منتشر شد و مشکلات بسیار زیادی را برای سازمان جهانی بهداشت ایجاد نمود. عدم بکارگیری اقدامات موثر و بموقع بهداشتی پیشگیرانه در هواپیماها، مسیر انتشار این بیماری را هموار نمود(2). در بین بیماری های خطرناک قابل انتشار در هواپیما ها، بیماری های تنفسی، مشکل اصلی هستند و تهدیدات دیگر مثل بیماری های  قابل انتشار از طریق حشرات، در اولویت بعدی قرار دارند(1).

قابل ذکر است که دربعضی شرایط ممکن است سطوح به عوامل بیماریزای باکتریایی مثل استافیلوکوکوس اورئوس، انترکوکوس، سودوموناس و ...و ویروس هایی مثل سارس، روتاویروس ها، ویروس های مجاری تنفسی، آلوده شوند و ممکن است این آلودگی مرتبط با یک اپیدمی منطقه ای باشد. در این میان چند مسئله مطرح است. یکی اینکه آیا عامل بیماریزا در محیط زنده است؟ و اگر زنده باشد در این صورت احتمال انتقال آن به دیگران از چه راههایی وجود دارد؟ و اینکه آیا با گندزدائی آن به کمک امکانات موجود در دسترس، بار میکروبی سطوح تا حد لازم کاهش می یابد؟(1).

فعالیت های روتین  نگهداری هواپیما ممکن است به تعویض روغن موتور و سایر فعالیت هائی از این قبیل محدود شود. فعالیت های سنگین ممکن است شامل تعمیرات و اورهال موتور و سایر بخش های مکانیکی ، شستشو، نقاشی قسمت ها یا بدنه هواپیما با استفاده از مواد غیر سمی باشد. ولی بهداشت محیط هواپیما شامل کنترل کیفیت هوا، دفع بهداشتی فاضلاب و پسماندهای تولیدی و صداهای اضافی داخل کابین از جمله موضوعت مهم دیگری است که می بایست در برنامه های نگهداری  هواپیما جایگاه خاصی داشته باشند.

طی یک تحقیقی در خصوص اینکه  آیا یک استافیلوکوکوس مقاوم به متی سیلین در آمبولانسهای هوائی یافت می شود؟ 21 آمبولانس هوائی مورد مطالعه قرار گرفتند و 13 نمونه کشت از 21 آمبولانس هوائی گرفته شد و نتایج نشان دهنده 48% حضور این باکتری خاص( MRSA) در نمونه ها بود. در نتیجه احتمال اینکه این آمبولانسها به عنوان یک مخزن انتشار این باکتری عمل نمایند وجود  دارد. 4 باکتری از 7 باکتری جداشده از این کشتها، عوامل بیماریزای مقاوم به آنتی بیوتیکها بودند که با عملیات گندزدائی متداول در این آمبولانسها نابود می شوند. پس در صورت عدم گندزدائی بموقع، محیط آلوده این آمبولانسها می توانند برای پرسنل کادر پرواز و ارائه دهنده خدمات بهداشتی و درمانی و بیماران خطرناک باشند و فراهم نمودن یک شرایط بالای استاندار بهداشتی ضروری است و هر گونه اثر تراوشات و زائدات احتمالی باید ابتدا بخوبی نظافت و سپس کاملا گندزدائی شوند. برنامه های خاص و روشهای ویژه رفع آلودگی وگندزدائی، باید در حوادث و شرایط بحرانی و شیوع بیماریها مثل حملات تروریستی، شیوع بیماری سارس و آنفلوآنزای پرندگان مورد توجه خاص قرار گیرد( 3و4).

فعالیت های روتین  نگهداری هواپیما ممکن است به تعویض روغن موتور و سایر فعالیت هائی از این قبیل محدود شود. فعالیت های سنگین ممکن است شامل تعمیرات و اورهال موتور و سایر بخش های مکانیکی ، شستشو، نقاشی قسمت ها یا بدنه هواپیما با استفاده از مواد غیر سمی باشد. ولی بهداشت محیط هواپیما شامل کنترل کیفیت هوای کابین ، تامین آب شرب سالم، دفع بهداشتی فاضلاب و پسماندهای شبه خانگی و غذائی تولید شده، کنترل بهداشتی کترینگ، و کنترل صداهای اضافی مزاحم داخل کابین، بهداشت مسافران و پیشگیری از انتقال بیماری توسط مسافران وگندزدائی سطوح و آب و کنترل حشرات، درموارد لازم و خلاصه در یک کلمه بهداشت محیط از جمله موضوعت مهم دیگری است که می بایست در برنامه های نگهداری  هواپیما جایگاه خاصی داشته باشند و باید با دقت مورد توجه مسئولین کادر پروازی باشد و آن ها آموزش های کافی و لازم را در این خصوص گذرانده باشند تا مسافران و کادر پروازی به سلامت مسافرت نموده و به سلامت به مقصد خود برسند(5و6).

مهمترین راههای انتقال بیماریهای عفونی طی مسافرت های هوایی

از سال 2002 به بعد، موارد متعددی از شیوع بیماری ها ازطریق مسافرت های هوایی و بوسیله مسافران گزارش شده است که عمده ترین راه انتقال آنها عبارتند از:

الف)انتقال از طریق سیستم تهویه ی هوای داخل کابین هواپیما:

فضای داخل کابین هواپیما طی پرواز در محیطی کاملاً بسته تهویه می شود و سیرکولاسیون هوا بطور دائم 20- 15 بار در ساعت انجام می شود در حالیکه در یک ساختمان اداری، این کار 12 بار انجام می شود. هوای داخل کابین گاهی خشک و گاهی با کمبود اکسیژن  مواجه می شود. در این سیستم، هوای هواپیما طی سیرکولاسیون بعد از تصفیه با کمک فیلترهای هپا (high efficiency particulate air filters (HEPA) و تنظیم دمای 21 درجه سانتی گراد و رطوبت (30%) مجدد به داخل کابین دمیده می شود. هوای تازه ی کابین، طی پرواز از طریق موتورهای مخصوصی که هوا را گرم، فشرده و دما و رطوبت آن را تنظیم و بعد از فیلتر کردن به داخل کابین ارسال می نماید، تامین می شود. این هوا در سیستم تهویه مطبوع هواپیما مجدد سیرکوله می شود. الگوی سیرکولاسیون هوا در شکل1 دیده می شود.

میزان تهویه ی هر هواپیما متناسب با نوع هواپیما متفاوت است ولی معمولا بطور متوسط 7/4لیتر در ثانیه(10ft3/min) می باشد. فیلترهای هپا تا 97/99% در حذف ذرات معلق تا 3/.میکرونی موثرند و استانداردهای لازم برای هوای داخل کابین هواپیما را تامین می نمایند. این فیلترها گردو غبار، بخارات، باکتری ها و قارچ ها را حذف می نمایند و حتی ویروس ها را هم حذف می کنند. چون ویروس ها معمولا به همراه قطرات و ذرات هستند. خطر انتقال بیماری های مختلف از طریق سیستم تهویه وجود دارد. به عنوان مثال، مرگ ومیر 7 نفر از سال 1947الی 1999 در یک شرکت هواپیمایی در اثر شیوع بیماری بین 4000 مسافر و طی 14 نوبت شیوع بیماری، گزارش شده است. خطر انتقال عوامل بیماریزایی مثل سارس، منگوکوک، سل و آنفلوآنزا از طریق سیستم تهویه کابین بسیار زیاد است. بیماری مالاریا هم از طریق گزش حشرات در مناطق مستعد  از طریق فرودگاه ها و هواپیما ها قابل انتقال است(2و7).

 

شکل 1: الگوی سیرکولاسیون هوا در هواپیما

ب)انتقال از طریق آب شرب و کنترل کیفیت آب شرب در هواپیماها

معمولا ذخیره 3 گالن آب سالم با کیفیت استاندارد مطابق قوانین و استانداردهای بین المللی و یا آژانس حفاظت محیط زیست امریکا به ازای هر مسافر در هواپیما ضروری است. سلامت آب در هواپیما وابسته به عوامل متعدد زیر است. کیفیت آب اولیه بخصوص وقتی از منابع مختلف تامین می شود، مراقبت و نگهداری از سیستم آب هواپیما د رحد 100% انجام شود، مخازن کامیونهای انتقال آب به هواپیما باید مرتب گندزدائی و کنترل شود، باید همیشه از سلامت آب در هواپیما مطمئن بود، آزمونهای میکروبی و کلرسنجی باید بطور مرتب انجام شود، آب تامین شده باید از استانداردهای ملی و بین المللی برخوردار باشد، آبگیری مخازن آب شرب هواپیما نباید از هر کشوری و هر منبع آب نامطمئنی انجام شود، افراد ناشناس و مسافران نباید به منبع آب هواپیما دسترسی داشته باشند تا از وقوع حوادث تروریستی ممانعت شود. مثلا احتمال انحلال کپسولهای آماده  محتوی عوامل بیماریزای خطرناک در آب هواپیما و یا مخازن آب ارسالی برای هواپیما وجود دارد. به همین علت وجود فیلترهای کربن فعال برای تصفیه آب در صورت وقوع هر گونه حوادث یا آلودگی آب ضروری است(1و3و8).

در سال 2000 ، 1/15% از نمونه های تصادفی آبهای برداشت شده از آب شرب هواپیماها مثبت و محتوی باکتریهای کلیفرم  بوده و 2/1% تستها و نمونه ها، محتوی اشرشیا کلی بودند. بیشترین آلودگی یافت شده مربوط به شیر آب توالت ها بوده است.

 USEPA هم در سال 2004 آب شرب مصرفی 327 مسافر هواپیما و آب مصرفی در آشپزخانه هواپیما را بصورت تصادفی نمونه برداری و برای شناسائی عوامل میکروبی شاخص، آزمایش کردند. کلر باقی مانده ، HPC، نیترات ونیتریت نمونه ها آزمایش شد. 15% نمونه ها دارای کلیفرم و 21% نمونه ها فاقد کلر باقی مانده قابل اندازه گیری بودند.

 APHA در سال 1999 تعداد 850 نمونه آب هواپیما ها را از 13 فرودگاه انگلیس آزمایش کرد. سودوموناس آئروژینوزا در 27% نمونه ها شناسائی شد. کلیفرم ها در 8/7 % ، اشرشیا کلی در 4/.% ،انترکوکوس در 2/1% و باکتری کلستریدیوم احیاء کننده سولفیت در 4/.% نمونه ها شناسائی شد. پس باید توجه داشت که سلامت آب در هواپیما وابسته به عوامل مختلفی بخصوص کیفیت آب منبع اولیه تامین آب و سالم رساندن آن به هواپیما، بویژه وقتی از منابع مختلف در اماکن و کشورهای دیگر تامین می شود، می باشد(9).

مدیریت بیماریهای عفونی در مسافرت های هوایی

مهمترین معنی مدیریت بیماریهای عفونی، کنترل و انجام اقدامات پیشگیرانه زیر است.

- باید گزارش های مهم و تهدیدات منطقه ای که برای وسائل نقلیه و به تبع آن، برای سلامت افراد وجود دارد قبلاً شناخته شود و از قبل امکانات و خدمات مورد نیاز متناسب با سطح خطر آماده شود و اقدامات بهسازی لازم توسط فرودگاه ها از قبل پیش بینی شود. پروازهای ورودی به این فرودگاه ها باید در حد توان فرودگاه برای ارائه خدمات لازم باشد، تا موجبات نگرانی های بعدی فراهم نشود، بویژه وقتی یک پرواز از مناطق آلوده به مبداء خود برمی گردد نیز باید اینگونه باشد. هر شرکت هواپیمایی، خود مسئول اجرای برنامه های بهداشتی لازم در این خصوص می باشد. از جمله ظرفیت های لازم که در فرودگاه ها بعد از نشست این گونه پروازها باید در حد کافی برای مسافران فراهم و موجود باشد، غذا و آب سالم و اقدامات کنترلی برای مقابله با حشرات است. تهیه مدارک لازم قبل از مسافرت توسط مسافران، مثل تهیه کارت واکسیناسیون لازم است. بهتر است مسافران قبل از مسافرت ، با مطالعه وضعیت بهداشتی منطقه مقصد خود از اطلاع کافی برخوردار شوند. فرودگاهها باید از امکانات ارائه خدمات درمانی لازم ،مثل نیروهای متخصص و بیمارستانی و آمبولانس و لجستیک لازم برای مقابله با شرایط احتمالی و امداد رسانی برخوردار باشند(1و7).

- هر مسافر هوایی بیمار، باید مسافرت خود را به تاخیر بیاندازد و باعث  زحمت و ایجاد مشکل برای افراد  دیگر نشود. ماسک های متداول مورد استفاده، مانع انتشار عوامل بیماریزا توسط فرد آلوده نمی شوند. اگر چه ماسک ها، نقش مهمی در کنترل عفونت ها در شرایط بحرانی ایفا می کنند ولی از انتشار بیماری ها ممانعت نمی کنند. مسافر آلوده باید کاملا ایزوله شده و به یک ماسک مناسب مثل ماسک NIOSH N95 مجهز شود.

- شستشو . رعایت بهداشت خوب دست ها، خطر انتقال بیماری ها را به شدت کاهش می دهد. رهنمودهای بهداشتی WHOو USCDC برای قبل و بعد از مسافرت هوایی، بایستی توسط مسافران و کادر پرواز هواپیما، رعایت شود(2).

 - جمع آوری غبار موجود روی فیلترها ی هپای هواپیماها با تعویض کیسه های فیلترها به منظور بازیافت کادمیوم موجود در گردو غبار باید به خوبی مدیریت شود(7).

 - همیشه وجود گندزداهای شیمیائی، بویژه در توالت هواپیماها ضروری است تا مطمئن شویم که حداقل خدمات گندزدائی در هواپیما وجود دارد. توالت ها باید بخوبی گندزدائی شوند و مواد گندزدای کافی برای مدت حداقل 2 ساعت زمان تماس با سطوح و مخازن آلوده فراهم شود. یک توالت به ازای هر 30 مسافر لازم است. مقدار آب مصرفی به ازای هر بار فعالیت فلاش تانک حدود 1/8 لیتر می باشد(11و10).

حضور بیمار عفونی در هواپیما 

یک بیمار غفونی حاضر بین مسافران باید به موقع شناسائی شود و در صورت مواجهه با چنین وضعیتی، وجود گندزدای کافی در هواپیما بسیار ضروری است. چون ممکن است، گندزدائی صندلیها یا پتوهای  آلوده شده توسط یک مسافر بیمار طی پرواز، ضروری باشد. در هواپیماهایی که برای جابجایی بیماران از آنها استفاده می شود و یا  احتمال حضور بیمار عفونی در هواپیما وجود دارد رعایت نکات ذیل الزامی است:

باید سیستم تهویه هواپیما که مجهز به فیلترهای هپا هستند، بصورت دائم روشن نگهداشته شود. محل استقرار بیماران باید به گونه ای باشد که سیستم تهویه، کمترین دخالت در انتشار عوامل عفونی داشته باشد. حتی الامکان بیماران عفونی در مکان های دارای تهویه مستقل و مجزا ایزوله شوند. بیماران در کمترین ارتفاع از کف هواپیما بستری شوند؛ چون جهت جریان هوا در قسمت استقرار بیماران عفونی باید از بالا به پایین باشد. بیماران سالم از عفونی حداقل 3 فوت فاصله داشته باشند. بیماران عفونی مثل بیماران آلوده به سارس در کناره دیوار هواپیما مستقر شوند. پرسنل کادر پرواز باید قبل از ارائه خدمات به بیماران از تجهیزات ایمنی لازم مخصوص، استفاده نمایند. پرسنل باید تا فاصله 2متری از بیماران، از شیلد حفاظتی صورت استفاده کنند. از هر اقدامی که منجر به سرفه بیمار شود، جلوگیری گردد. خوردن، نوشیدن و استفاده از اقلام آرایشی و تماس دست با لنزها در محدوده مراقبتی بیماران منموع است. جابجایی، آماده سازی و ذخیره ی داروها و یا وسایل کلینیکی، نباید در منطقه سرو غذا و یا محل نگهداری نوشیدنی ها صورت پذیرد.  از گندزداها فقط باید وقتی استفاده شود که ضروری است.  استفاده از گندزدا برای باکتریها باید غیر منتظره و زمانی باشد که آمادگی مقابله و مقاومت نداشته باشند(12).

بعد از تخلیه بیماران عفونی از هواپیما، انجام اقدامات نظافتی و گندزدایی هواپیما باید به ترتیب زیرانجام شود:

درب های خروجی هواپیما بسته شده و سیستم تهویه هواپیما با آخرین ظرفیت برای چندین دقیقه کار کند به نحوی که مطمئن شویم هوای داخل کابین، حداقل یک نوبت کاملاً تعویض و تمیز شده است. درب های هواپیما را باز نموده و بمدتی باز بماند که از تهویه ی کامل و تعویض کامل هوای داخل هواپیما با هوای بیرون مطمئن شویم. از توربین ها و دمنده های قوی که ممکن است مجدداً عوامل عفونی را به داخل هواپیما بدمند، نباید برای تعویض هوای داخل کابین استفاده شود.

عملیات نظافت داخل کابین  می بایست تا تعویض کامل هوای داخل، به تعویق بیافتد. باید ازکاربرد هوای فشرده که احتمال انتشار مجدد عوامل عفونی به داخل هواپیما از طریق آن وجود دارد،پرهیز گردد. مکان های محل مراقبت بیماران باید طبق دستورالعمل های سازنده ی هواپیما، شسته و تمیز و گندزدایی شوند. کلیه ی پرسنل شاغل در فرایند نظافت و گندزدایی باید از البسه و لوازم ایمنی کافی و مناسب و حتی الامکان یکبار مصرف، استفاده نمایند.

تمام سطوح و وسایل و تجهیزات و کابین مسافر در محدوده ی مراقبت از بیماران، باید طبق دستورالعمل های گندزدایی در بیمارستان ها، گندزدایی و رفع آلودگی شوند.

 تراوشات مایعات بدن بیمار، طی مدت پرواز باید به کمک یک ماده جاذب، تمیز و گندزدایی شده و باقیمانده مواد گندزدا از روی سطوح جمع آوری شود. دقت و آگاهی بالای پرسنل درنظافت این تراوشات، ضروری است. روکش صندلی ها و   پرده های آلوده باید در کیسه های مخصوص، جمع آوری شده و برای دفع وشستشو و یا سوزاندن با نصب برچسب مخصوص نوع آلودگی میکروبی روی آنها، ارسال شود.

 تجهیزاتی که مجدداً قابل استفاده هستند نیز باید جداگانه در کیسه های محکم و غیر قابل نفوذ بسته بندی شده و برای گندزدایی و شستشو ارسال و طبق استانداردها و دستورالعمل های استاندارد، گندزدایی شود. کلیه ی پرسنل شاغل در بخش مراقبت از بیماران عفونی و شاغل در امر گندزدایی هواپیما باید تا ده روز بعد از عملیات گندزدایی، تحت نظر باشند و هرگونه علایم بیماری در آنها کنترل و در صورت داشتن تب و یا بیماری تنفسی، به سرعت تحت درمان و ارزیابی لازم قرارگیرند. همانطور که در یک هواپیما به کمک های اولیه و اکسیژن و کیت های پزشکی نیاز است، به وجود مواد و لوازم گندزدایی هم در حد کافی نیاز است و کادر پرواز نیز باید دستورالعمل نحوه ی کار با مواد و وسایل را بدانند(15و19).

ضرورت  اقدامات پیشگیرانه در مسافرتهای هوائی

مسافرتهای هوائی یکی از روشهای موثر در شیوع بیماریهای مسری در جهان است. در نتیجه  افزایش مراقبتهای کنترل پیشگیرانه ضروری است و مسئولیت کادر پرواز در این رابطه بسیار زیاد است و می بایست  مراقبت و کنترل مسافران قبل و بعد از پروازهای هوائی انجام شود.  از جمله عوامل تهدید کننده سلامت مردم یکی تهدیدات شناخته شده و دیگری حوادث غیر مترقبه وغیر منتظره می باشند.  به همین علت برای مقابله با هر دوی این تهدیدات کسب آمادگی لازم ضروری است. کادر پروازی هواپیما باید همیشه مطمئن باشد حداکثر آمادگی برای مقابله با انتشار بین المللی بیماریها با حداقل مداخله درحمل ونقل جهانی وجود دارد.  در این صورت است که قادر خواهند بود حوادث احتمالی را بموقع و در زمان مناسب مدیریت نمایند(12) .

نظافت و گندزدائی متداول و نحوه ی رفع آلودگی از سطوح آلوده در فرودگاهها

فرودگاهها باید همیشه در یک شرایط کاملا سالم و بهداشتی نگهداری شوند. طراحی و احداث فرودگاهها باید به گونه ای باشد که تسهیلات نظافت و گندزدایی  کافی  فراهم باشد.  عملیات نظافت و گندزدائی از انتشار بیماریها و عوامل عفونی  و آلودگی در منبع جلوگیری می نمایند. هواپیماها باید در یک شرایط کاملا بهداشتی نگهداری شوند.  طراحی و ساخت هواپیماها باید به گونه ای انجام شود که نظافت و گندزدائی آنها براحتی انجام شود. روشهای نظافت وگندزدائی هواپیماها از انتشار بیماریها و عوامل عفونی در منبع آلودگی ممانعت می نمایند. جهت گندزدائی سطوح آلوده به ترتیب انجام اقدامات زیر ضروری است:

1- حذف فوری زائدات  از سطوح آلوده باید انجام شود و سپس با دترژنتها و مواد گندزدا شسته شوند.

2- عملیات گندزدائی متداول باید انجام شود.

3- در بسیار از موارد در صورت کاربرد دترژنتها به جای مواد گندزدا حین نظافت ، میزان شیوع عوامل عفونی تفاوتی نمی نماید.  چون 1 الی 2 ساعت بعد از انجام عملیات فوق تعداد باکتریها به حالت اولیه برمی گردد.

نظافت صحیح بخش مهمی از اجرای اصول بهداشتی است و اگر بخوبی انجام شود بیشتر از 90% میکروارگانیزمها حذف خواهند شد. روشهای گندزدائی شیمیائی باید بلافاصله بعد از عملیات نظافت و سازگار با روشهای نظافتی بکار گرفته شده و سازگار با وسائل و تجهیزات و مواد استفاده شده در مراحل قبل  و بدون ایجاد اثرات نامطلوب بر سطوح مورد گندزدائی باشد تا از کارائی مناسبی برخوردار باشد(شکل 2).  در صورتی که گندزدائی سطوح وسائل الکترونیکی با اسپری  الکل 70% و یا مواد گندزدای دیگر انجام شده بعد از پایان کار سطوح آن وسائل با دستمال مناسب خشک شود تا از رشد مجدد باکتریها ممانعت شود.

برای ضدعفونی لوازم و تجهیزات داخل هواپیما باید کل پوششها و روکشهای صندلیها ابتدا از محل خود جدا و سپس به نحو مناسب بسته بندی شود. به مدت یک ساعت در مواد گندزدا مستغرق شوند. سپس به خشک شوئی فرستاده شوند. البته بهتر است سوزانده شوند. برای گندزدائی سطوح سخت باید ابتدا شستشو با هیپوکلریت سدیم و محلول فرمالین بمدت 30 دقیقه و سپس شستشو با آب گرم انجام شود(3و13و14و15). برای اجرای عملیات نظافت در یک هواپیمای برگشت شده از یک منطقه یا کشور،  های ریسک باید به ترتیب ابتدا تمام سطوح هواپیما حتی فیلترهای هوا، با محلولهای گندزدا  تمیز وگندزدائی شوند.

شکل 2: مراحل شستشو و نظافت و گندزدائی سطوح هواپیماها(15)

تمام کفپوشها، روکش صندلیها، پرده ها، پتوها و..باید در کیسه های مخصوص جمع آوری و بعد از گندزدائی  با محلولهای گندزدای قوی شسته و در درجه حرارت بالا خشک شوند. تمام پسماندهای موجود در هواپیما جداگانه بسته بندی و برای دفع مناسب خارج شوند. سیرکولاسیون هوای داخل کابین و تعویض فیلترهای هپای هواپیما انجام شوند. سعی شود فقط هواپیماهای خاصی و طبق برنامه تعریف شده به مناطق آلوده سفر نمایند.

مسئولین شرکتهای هواپیمائی و پرواز و کادر خدمات پرواز هواپیما باید تمام توان  خود را در اجرای اقدامات پیشگیرانه بکار برند تا کمترین نیاز به عملیات ویژه برای نظافت و گندزدائی هواپیما در قرنطینه پیش آید.

گندزدائی سطوح هواپیما

مطالعات انجام شده نشان می دهد که بار آلودگی با انجام گندزدائی تا حد کافی کاهش می یابد. در صورت مواجه شدن با آلودگی سطوح، بهتر است بلافاصله قبل از اینکه از طریق تماس دست سایرین، آلودگی منتشر شود، آن را شستشو و رفع آلودگی و گندزدائی نمود. افرادی که به نحوی دست های آنها آلوده می شود، لازم است اقدام به شستشوی دست های خود با مواد گندزدا نمایند تا از انتقال عوامل بیماریزا پیشگیری شود. درصورت احتمال آلودگی سطوح در معرض تماس، در شرایط عادی، باید برنامه های روتین گندزدائی اجرا شود و بعد از شیوع یک بیماری در منطقه مبداء یا مقصد پرواز، باید ، بلافاصله بعد از آلودگی سطوح با گندزدایی، بار آلودگی را تا حد لازم کاهش داد. شستششو و گندزدائی دست های تمام افرادی که از منطقه آلوده سوار می شوند، ضروری است.

معمولاً انجام گندزدایی سطوح هواپیما در سه حالت قابل توجه است:

نخست، در شرایط بحرانی و شیوع بیماری ها، برای ممانعت از شیوع بیشتر عوامل بیماریزا و خطرناک، گندزدای خاص شرایط بحران لازم است. دوم، در شرایط نیمه بحرانی که در این صورت هم باید هواپیما از امکانات کافی و لازم برای پیشگیری از انتشار و مهار عامل بیماریزا باشد. سوم، در شرایط غیر بحرانی که همان برنامه های متداول گندزدائی باید انجام شود. احتمال آلودگی مسافران در این شرایط خیلی ضعیف  است. گندزدایی در شرایط غیر بحرانی به منظور اجرای رهنمودها و دستورالعمل های بین المللی مربوط به گندزدایی سطوح، اطمینان از عدم انتشار عوامل بیماریزای احتمالی از طریق تماس با سطوح آلوده شده و حذف آئروسل ها و ذرات معلق بیولوژیک سقوط کرده روی سطوح انجام می شود. در نتیجه، گندزدایی در شرایط نرمال باید متناسب با نیاز باشد و همواره به رهنمودها و دستورالعمل های موجود در این رابطه توجه شود. در شرایط غیر بحرانی باید گندزدایی کف راهروهای هواپیما، تجهیزات و لوازم مورد استفاده در خدمات رسانی به مسافران ، توالت ها، وسایل و تجهیزات در تماس و مورد استفاده مسافر شامل  سطوح و دسته و پشت و روکش صندلی ها، میز جلوی مسافر، دریچه های تنظیم نور و هوا، درپوش کوپه محل استقرار بار مسافران و جدارهای کنار مسافر و پنجره ها ، در غالب برنامه های روتین، گندزدایی شود. البته این سطوح در شرایط طبیعی نقش موثری در انتقال عوامل بیماریزا ندارند و در صورتی که احتمال آلودگی این سطوح در اثر تماس دست افراد آلوده و یا یک بیمار وجود داشته باشد، می توان برای گندزدایی آنها، هنگام شرایط غیر بحرانی جهت پیشگیری از شیوع بیماریها از دترژنت ها ویا گندزداهای سطح سه، مثل محلول 90%-70% ایزو پروپانول الکل، محلول100میلی گرم در لیتر کلر و ترکیبات فنلیک با یک زمان تماس 60 ثانیه استفاده نمود(1). متداولترین عوامل بیماریزا براحتی برای چندین ماه ممکن است روی سطوح زنده بمانند. در نتیجه در صورت عدم استفاده کافی از مواد گندزدای کافی و مناسب  انتشار عوامل بیماریزا همچنان ادامه می یابد.

مزایای گندزدایی سطوح

با انجام عملیات گندزدائی سطوح  از انتشار عامل بیماریزا جلوگیری و منجر به کنترل سریع آن می شود.  از سطوح آلوده شده به خون و ترکیبات خونی محتوی عوامل بیماریزا رفع آلودگی می شود. با گندزدائی بار میکروبی بیشتری نسبت به دترژنت ها حذف می شود. مثلاً یک محلول آب و صابون در گندزدایی کف، تا 4/80% در کاهش بارآلودگی موثر است. ولی یک گندزدا مثل محلول فنل، بیش از 99% در کاهش بار آلودگی موثر است در حالیکه ممکن است خود دترژنت ها دریک شیوع بیماری، بستر مناسبی برای رشد و تکثیر باکتری ها شوند. نباید فراموش نمود که با وجود مزایایی که در بالا ذکر شد، کاربرد زیاد و نابجای گندزداها ممکن است علاوه برایجاد مقاومت در میکرارگانیزم های محیطی، سبب ایجاد آلرژی در پرسنل و کارگران گندزدا کننده هم بشود(1).

رهنمودهای انجام بهینه گندزدایی سطوح هواپیما در اپیدمی ها و شیوع بیماری ها

رهنمودهای انجام بهینه گندزدایی سطوح هواپیما در اپیدمی ها و شیوع بیماری ها شامل موارد زیر می باشد:

عدم استفاده از هوای فشرده در تمیز کردن هواپیما ، استفاده از تجهیزات کامل ایمنی و حتی الامکان  یکبار مصرف توسط کارگران گندزدایی کننده هواپیما، دسترسی به گندزدایی کافی و مناسب برای سطوح کف و تجهیزات، جمع آوری و دفع (مثل سوزاندن) البسه یکبار مصرف آلوده شده کارگران. ضمن آنکه نباید فراموش شود که دستهای این افراد بعد از اتمام کار و تعویض دستکش ها شسته و ضدعفونی شوند، بعد از اتمام گندزدایی، سطوح با کمک یک جریان هوای خشک، طبق رهنمودها خشک شوند، شستشو و گندزدایی پرده ها و فرش ها و موکت ها و کوپه های بار مسافرین به دقت انجام شود، افراد تیم گندزدایی و نظافت، آموزش کافی دیده باشند و از رهنمودهای لازم مطلع باشند، این افراد تا ده روز بعد از گندزدایی هواپیما باید تحت نظر باشند و با بروز تب و هرگونه علائمی، سریعاً به پزشک مراجعه نمایند. همیشه باید از عدم حضور یک بیمار عفونی و فرد آلوده در هواپیما اطمینان حاصل شود.

جهت استفاده از گندزداها، اثبات نیاز به استفاده از گندزدا ضروری است. ممکن است گندزدائی سطوح مورد نظر در ارتباط با اپیدمی یک بیماری منطقه ای باشد. زمانی که سطوح مورد نظر تحت تاثیر عوامل بیماریزا قرار گیرند، در چنین شرایطی، گندزدایی بیشتر درکاهش بار میکروبی موثر است. در چنین شرایطی ممکن است که خود دترژنت ها، آلوده شده و محیط مناسبی برای رشد باکتری ها شوند. پس یک گندزدای مناسب برای آلودگی زدایی از سطوح مثل کف و سطوح تجهیزات و...باید همیشه در دسترس باشد.

معمولاً در عملیات گندزدائی، یک گندزداکننده خاص برای استفاده همیشگی، از طرق سازمانهایی مثل WHOو یا  USACDC معرفی  نمی شوند. معمولاً گندزدا هایی در حد متوسط و سطح پایین که بصورت روتین در هواپیماها استفاده می شوند و در دسترس هستند، برای مقابله با بیماری هایی مثل سارس، تاثیرگذار می باشند(1). گندزداها معمولا در سه رده سطح یک ، سطح دو و سطح سه،  متناسب با شرایط مختلف بحرانی و نیمه بحرانی و غیر بحرانی تقسیم بندی می شوند. مثلا طی گندزدائی روتین سطوح، جهت پیشگیری از شیوع بیماریها از دترژنتها و گندزداهای سطح سه استفاده می شود.  مثل محلول 90%-70% ایزو پروپانول الکل، محلول 100میلیگرم در لیتر کلر و ترکیبات فنلیک. دسترسی به منابع اطلاعات علمی برای استفاده از گندزداهای مناسب ضروری است.  این مسئله مانع کاربرد گسترده و بدون کارائی لازم گندزداها می شود. بویژه گندزداهای جدید علاوه بر کارائی بالا در غلظتهای کمی استفاده می شوند. انجام مطالعه کافی جهت تعیین اثرات موثر و مفید ناشی از کاربرد گندزداها هم ضروری است(17و16).

گندزداهای متداول و قابل کاربرد در هواپیماها

گندزدائی هواپیماها یکی از نیازهای اصلی کشورهاست. مدت ها پیش در پروازها از اسپری آئروسل فنوترین 2%  استفاده می شد و  همه مسافران و کادر پروازی در معرض قرار می گرفتند و از ناراحتی های پوستی و سوزش لب ها و چشم های خود شکایت داشتند. بعد از آنالیز فرمولاسیون گندزداهای مصرفی متوجه حضور بعضی از ترکیبات آلی فرار کربن دار مثل اتیل بنزن و ایزومرهای گزیلن بهمراه فنوترین شدند که عامل مشکلاتی بود که مسافران و کادر پروازی با آن مواجه بودند. مشکلاتی از این قبیل  متخصصین را به فکر استفاده از گندزداهای جایگزین ومناسب نمود(18).

امروزه از متداولترین گندزداهای مورد استفاده، محلول رقیق شده هیپوکلریت سدیم با غلظت 100میلی گرم در لیتر و یک محلول 5% فرمالین است. این گندزداها بیشتر در زمان توقف هواپیما و بعد ازخروج بیمار عفونی از هواپیما برای گندزدائی منطقه آلوده استفاده می شود. بعد از 30 دقیقه تماس این محلول با سطوح آلوده، می توان سطوح مورد نظر را با آب گرم شستشو داد و سپس خشک کرد. سطوحی مثل اتاقک توالت، همه سطوح و ظروف غذا در آشپزخانه و همه میزهای غذا و صندلی و دسته صندلی و سایر قسمت های کابین مسافر باید گندزدایی شود. برای گندزدایی لوازم و تجهیزات داخل هواپیما مثل کل پوشش ها و روکش های صندلی ها وموکت ها، باید اول آنها را به آرامی  از محل خود جدا و سپس به نحو مناسب و غیر قابل نفوذ بسته بندی شود. سپس در خارج از هواپیما به مدت یک ساعت آنها را در مواد گندزدای مناسب  مستغرق نمود و بعد، آنها را به خشک شویی فرستاده و بعد از خشک شویی باید آنها را در دمای 80 درجه، اطوکشی نمود و یا حرارت داد. البته در صورت عدم نیاز به استفاده مجدد از آنها بهتر است سوزانده شوند.

برای گندزدایی سطوح سخت، باید ابتدا شستشو با هیپوکلریت سدیم و محلول فرمالین به مدت 30 دقیقه، گندزدایی و سپس با آب گرم شستشو صورت پذیرد. با توجه به ضرورت گندزدایی صندلی ها یا پتوهای آلوده شده توسط یک مسافر بیمار طی پرواز در صورت فراهم نبودن جایگزین مناسب، استفاده از مواد گندزدا ضروری است.

درسطوحی که احتمالاً خوردگی در اثر گندزدایی با موارد فوق وجود دارد باید از سایر گندزداهای مناسب استفاده شود. نیازهای ویژه ممکن است شرایطی بوجود آورد که طی پرواز، نیاز به عملیات ویژه باشد. مثلاً صندلی ها یا پتوهای آلوده، توسط مسافر بیمار،آلوده و کثیف می شود. این بیمار ممکن است آلوده به عفونتی باشد که سلامت سایرمسافران را تهدید نماید. لذا یک پوشش تمیز مناسب باید جایگزین پوشش های کثیف شود؛ چون ممکن است نتوان صبر کرد تا به فرودگاه برسد.کابین مسافر باید با مواد مناسب برای استفاده در چنین شرایطی گندزدایی  و آماده شود. عملیات تکمیلی را می توان بعد از رسیدن به فرودگاه مقصد انجام داد. البته لازم است قبل از رسیدن به مقصد، یک پیام رادیویی به فرودگاه ارسال شود تا آمادگی های لازم، توسط فرودگاه فراهم شود(19).

روش های گندزدائی مورد استفاده توسط خطوط هوایی برای رفع آلودگی از سطوح آلوده به عوامل بیماریزا

- استفاده از کربواکسید (که شامل یک مخلوط 10% اتیلن اکساید و 90% دی اکسید کربن است) برای هر 28 مترمکعب فضا 136کیلوگرم (300پوند به ازای هر1000فوت مکعب) استفاده می شود. دمای داخل هواپیما باید بالای 21 درجه و رطوبت نسبی 30% باشد.  باید ابتدا هواپیما کاملاً مسدود شود و گاز بوسیله شیلنگ پلاستیکی یا مسی به فضای داخل هواپیما وارد شود تا فشار گاز داخل هواپیما به 48 کیلو پاسکال برسد و این فشار برای مدت 12-6 ساعت باید نگهداری شود.

- یک مخلوط اتیلن اکساید و گاز فرئون هم قابل استفاده است که به میزان 68 کیلوگرم برای هر 28مترمکعب فضا(150 پوند به ازای 1000فوت مکعب)استفاده می شود.

- استفاده از بتا پروپیولاکتون خالص 98% بصورت بخار به میزان 5/4لیتر برای هر700 مترمکعب فضا(2/1گالن امریکا). در این روش، رطوبت نسبی باید 70% و دمای محیط 21درجه و زمان تماس 2 ساعت باشد و هواپیما می تواند بعد از 2 ساعت، مجدداً به ارائه خدمات بپردازد. چون بخار، سریعاً به همه سطوح منتشر می شود.

مشکل این روش ایجاد یک لایه و پلیمر روی سطوح است که حذف آن مشکل است.این عملیات باید بوسیله افراد مجرب آموزش دیده انجام شود.

گندزدایی محل نگهداری حیوانات، همه رمپ های بار و اساسیه و لوازم، با کمک محلول تازه 4% کربنات سدیم به اضافه 1/.  درصد سیلیکات سدیم پیشنهاد شده است. یک گرم بخار پروپیلن گلایکل4-2 مترمکعب هوا را فوراً استریل می کند و باکتری های استرپتوکوکوس و پنومونیا و ویروس آنفولانزا را کاملاً نابود می نماید. بخارات تری اتیلن گلایکل در غلظت نزدیک به اشباع 01 /. میلی گرم در لیتربصورت فاگ، تعداد باکتری های بتا همولیتیک استرپتوکوکوس را تا 75% کاهش داده است(3و 15و16و17و18).

معرفی  EcoTru:

این ماده امولسیون، ضدعفونی را دریك مرحله و بسیار تمیز‌‌تر از سایر گندزداها انجام می‌دهد. درحال حاضر، این محصول تنها ضدعفونی‌ كننده ی ثبت‌شده در بخشIV Tox در EPA آمریكا می‌باشد.

ضدعفونی‌كننده‌های معمولی باید در یك حلال مانند آب یا الكل حل شده تا ارگانیسم میزبان را با مواد شیمیایی سمی از بین ببرند، معمولا این روش‌ها آلوده كننده می‌باشند. همچنین برای اطمینان از كشته‌شدن ارگانیسم‌ها، باید مقدار زیادی از مواد استفاده كرد. در مقابل، EcoTru هیچ گونه اثر مضر پوستی، چشمی، تنفسی یا خوراكی ندارد. این محصول دارای خاصیت اکسید کنندگی و اسیدی نمی باشد و باعث خوردگی نمی شود، و می توان از آن روی سطوح فلزی، آلیاژهای فلزی، پلاستیک و شیشه استفاده كرد. اجزای فعال(PCMX) ماده EcoTru ، نانو مقیاس بوده و کوچکتر از بسیاری از باکتری ها و میکرو ارگانیسم ها  هستند. این نانو‌كره ‌ها دارای بارسطحی می‌باشند كه درون سطح غشای میكروار‌گانیسم ها نفوذ کرده و ساختمان سلولی آن ها را از بین می برند. این ضدعفونی‌كننده، ویروس بیماری هایTB, HEPC,HEPB, HIVرا درمدت كوتاهی ازبین می برد و ازآن دربیمارستان ها، نیروی ‌دریایی، كشتی‌های مسافرتی، هواپیما ها و مراكز بهداشتی استفاده شده است(12و10).

نتیجه گیری

مسافرت های هوایی، نقش موثری در انتشار بیماری ها در سطح جهان بر عهده دارد و همواره امکان شیوع جهانی و پاندمیک عوامل بیماریزای خطرناک از طریق مسافرت های هوایی وجود دارد. لذا شکی نیست که  افزایش مراقبت های کنترلی پیشگیرانه، قبل و بعد از پروازهای هوایی، می بایست در اولویت برنامه ها، قرار گیرد. در این راستا، شرکت های هواپیمایی و مسئولین بهداشت آنها در شناخت خطرات تهدید کننده ی سلامت مسافران و آماده سازی خدمات مورد نیاز، متناسب با سطح  این خطرات، نقش ارزنده ای بر عهده دارند. اما نباید فراموش نمود که در این میان، مسافران، با رعایت موازین بهداشتی و  پرسنل پرواز با فرا گرفتن دستورالعمل های نحوه ی مقابله با بیماری های عفونی و آشنایی کامل کار با مواد و وسایل گندزدایی، می توانند تضمین کننده ی  سلامت همراهان پرواز  از طریق پیشگیری از شیوع این بیماری ها باشند.

گندزداها معمولا در سه رده سطح یک ، سطح دو و سطح سه تقسیم بندی می شوند که کاربرد آنها هم  به ترتیب، متناسب با شرایط مختلف بحرانی و نیمه بحرانی و غیر بحرانی می باشد. قدر مسلم اینکه در هر شرایطی با گندزدایی مطلوب و حساب شده می توان ضمن جلوگیری از انتشار عامل بیماریزا و کنترل سریع آن، نسبت به رفع آلودگی از سطوح آلوده شده به عوامل بیماریزا، اقدام نمود. اما باید توجه داشت که یک ماده ی گندزدای مناسب برای استفاده در گندزدایی سطوح  هواپیما، اولاً نباید دارای خاصیت اکسید کنندگی و اسیدی و خورندگی و آثار مخرب پوستی، چشمی، تنفسی یا خوراكی و ... باشد؛ ثانیاً دستورالعمل های نحوه ی رفع آلودگی از سطوح آلوده که در این مقاله  به آن پرداخته شد، در تمامی مراحل استفاده از آن، اعمال گردد.

حفظ بالاترین استانداردهای بهداشتی داخل هواپیماها و خطوط هوائی برای داشتن سفری راحت و خوش و در کمال سلامتی بدور از هر گونه آلودگی محیطی و بیماری و سالم رسیدن به مقصد، حق مسافران است. برای فراهم شدن این تسهیلات همیشه اقدامات پیشگیرانه برای پیشگیری از بروز و انتشار آلودگی موثرتر، ارزانتر، ساده تر وایمن تراست. اگر شما از مقررات و استانداردهای بهداشتی بخوبی مطلع باشید، آن را همیشه در کار خود رعایت خواهید نمود. اطلاعات علمی شما سرمایه کار شماست. آنها را برای استفاده در شرایط لازم ارتقاء داده و نیازهای علمی خود را تامین کنید. اصول مانند فانوس دریایی اند تکان نمیخورند. نمیتوانیم آنها را بشکنیم.  با کوشش برای شکستن آنها، خود را میشکنیم. اما می‌توانیم آنها را بیاموزیم، بکار بندیم و بابت آنها شکرگذار باشیم.

 فهرست منابع

1)WHO. 2008. “Guide to Hygine and Sanitation in Aviation-Third Edition ”. world Health Organization, Geneva.

2)Mangili,Alexandr.Gendreau,Mark A .2005. “Transmission of infectious diseases during commercial air travel”. Lancet. 12;365(9463):989-96.

3) Markus Dettenkofer. Environmental (De-)Contamination of Planes (and Helicopters)

University Medical Center Freiburg,Germany. 2007 Guideline for Isolation Precautions Siegel JD et al, HICPAC;              http://www.cdc.gov/ncidod/dhqp/pdf/isolation2007.pdf

4) Roline CE. Prehospital Emergency Care. 2007; 11: 241-4

5)  Dr. Ruby J Kharas. Air line hygiene in civil aviation; Jet Airways’ perspective. IJASM 2002; 46(2) : 39 – 43.

6)IFC .2007. “Environmental, Health, and Safety Guidelines for Airlines”. International Finance corporation.World Bank Group.

7)Dr Walter Gaber, Fraport AG, David Gamper, ACI HQ. Towards a Global Preparedness Plan for Airports. ICAO Avian Influenza meeting, 7-10 February 2006.

 www.aci.aero  and www.eagosh.com

8) An Introduction By The Howard Group International Water-Guard Industries . September 2008. www.water.aero

9)EPA.2008. “proposed Aircraft Drinking Water Rule” U.S. Environmental Protection Agency.

10) Zip-Chem Products. EcoTru 1453 Aircraft Disinfectant .2002; Material Safety Data Sheet

11) Ryan Koubek & Mike Maloy. Aircraft Galley, Lavatory, and Water Systems. , 2006

Aircraft Design Class  ppt.

http://www.freshpatents.com/Aircraft-galley-systems-and-methods-for-managing-electric-power-for-aircraft-galley-systems-dt20050609ptan20050121978.php

http://www.edocorp.com/CompositesTanksVessels.htm

12) THAI's Crisis Management & Operations Center (CMOC).Measures Used in the Aircraft Area disinfectant Eco Tru AMS 1453; 2003.

13)Missouri Department of Agriculture Initial Issue Agricultural Emergency Response Actions – Livestock Disease Emergency Issue Date . Cleaning and Disinfection  October 27, 2008; Standard Operating Guide No. 004.

14) D.A.Aston and etal. Review: Guide to hygine and sanitation in aviation. Aircraft  interior cleaning.p 97-170.

15) Aziz El Tayeb Ibrahim and et al. Guidelines on disinfection in animal husbandary for prevention and control of zoonotic diseases.1984; WHO.

16) A. Bielanski. Experimental microbial contamination and disinfection of dry (vapour) shipper dewars designed for short-term storage and transportation of cryopreserved germplasm and other biological specimens. Theriogenology 63 (2005) 1946–1957.

17) U.S. Department of Agriculture Operational Guidelines Cleaning and Disinfection.2003; National Animal Health Emergency Management System Guidelines.

18) C.van Netten. Analysis and implications of aircraft disinsectants. The Science of the Total Environment. 293 (2002) 257–262.

19)Bailey.James .1977. “Guide to Hygine and Sanitation in Aviation” world Health Organization.Nassau, Bahamas.

+ نوشته شده توسط دکتر حسین معصوم بیگی در چهارشنبه سیزدهم آبان 1388 و ساعت 18:23 |